Analitik terazi için hangi sınıf kütle gerekir?

Analitik teraziniz 0,1 mg okunabilirlikte ölçüm yapıyor. Bu hassasiyeti doğrulamak için kullanacağınız kütlenin, terazinin kendisinden daha doğru olması gerekir. Peki ne kadar daha doğru?

Bu yazıda okunabilirlik değerinden yola çıkarak doğruluk sınıfını nasıl belirleyeceğinizi ve kaç parçalık set gerektiğini açıklıyoruz.

Okunabilirlik neden başlangıç noktası

Okunabilirlik (d), terazinin gösterebildiği en küçük değer farkıdır. Analitik terazilerde tipik olarak 0,1 mg veya 0,01 mg olur.

Kalibrasyon kütlesinin toleransı, terazinin izin verilen hatasının en fazla üçte biri olmalıdır. Bu oran, kütleden kaynaklanan belirsizliğin ölçüm sonucunu domine etmemesini sağlar. Bazı akreditasyon şartları bu oranı beşte bire kadar sıkılaştırır.

Terazinin izin verilen hatası genellikle okunabilirliğin katları olarak tanımlanır. Dolayısıyla okunabilirlik değeriniz, sınıf seçiminin doğrudan girdisidir.

Hangi sınıf gerekir

Tablodan görüleceği üzere analitik terazilerin büyük çoğunluğunda E2 sınıfı doğru tercihtir. E1 sınıfına çıkmak, yalnızca yarı mikro terazilerde ve özel akreditasyon şartlarında anlamlıdır — E1 kütleler rutin laboratuvar kullanımına yönelik değildir ve ulusal metroloji kuruluşları üzerinden temin edilir.

Set büyüklüğü nasıl belirlenir

Tek bir kütleyle kalibrasyon yapılmaz. Terazinin tartım aralığı boyunca doğrusal davrandığını göstermek için birden fazla noktada ölçüm gerekir.

Set seçiminde üç kriter vardır:

• Tartım aralığını kapsama — terazinin azami kapasitesine yakın bir değer sette bulunmalıdır. 220 g kapasiteli bir terazide 200 g kütle gerekir.
• Kademeli artış — aralığın alt, orta ve üst bölgelerinde ölçüm yapabilmelisiniz. Bu, birbirini tamamlayan nominal değerler demektir.
• Kombinasyon esnekliği — set içindeki kütleleri birleştirerek ara değerler elde edebilmelisiniz. 1-2-2-5 dizilimi bunu sağlar.

Laboratuvar kullanımında 1 mg – 200 g ve 1 mg – 5 kg aralığındaki setler yaygındır. Hangi aralığın uygun olduğu terazinizin kapasitesine bağlıdır.

Ortam koşulları ve kullanım

E2 sınıfı kütlelerde tolerans 1 kg nominal değerde ±1,6 mg’dır. Bu hassasiyette, kullanım koşulları ölçüm sonucunu doğrudan etkiler.

• Elle temas edilmez — parmak teması yüzeyde ölçülebilir kütle değişimi bırakır. Pens veya temiz eldiven kullanılır.
• Sıcaklık dengelenir — kütle ve terazi aynı ortam sıcaklığında olmalıdır. Farklı sıcaklıktaki kütle, hava akımı yaratarak ölçümü bozar.
• Kendi kutusunda saklanır — toz, nem ve mekanik temas yüzeyi bozar. Kütleler kullanım dışında orijinal kutusunda durur.

Laboratuvarlarda sık görülen hatalar

• Kapasiteyi kapsamayan set almak — 220 g kapasiteli teraziyi 100 g’lık en büyük kütleyle kalibre etmek, üst bölgeyi hiç doğrulamamak demektir.
• Kütlenin kendi kalibrasyonunu unutmak — etalon kütleler de periyodik olarak doğrulanır. Doğrulanmamış etalon, izlenebilirlik zincirini kırar.
• Sınıfı yükselterek sorun çözmeye çalışmak — ölçümde sapma varsa kaynağı genellikle terazi veya ortam koşullarıdır. Daha yüksek sınıf kütle bu sorunu çözmez.

Laboratuvar dışındaki cihazlar da dahil olmak üzere seçim akışının tamamı için kalibrasyon kütlesi seçim rehberi yazısına bakabilirsiniz.