Kütle seti alırken sorulan ilk soru genellikle "kaç parça olsun" olur. Cevap, kaç noktada doğrulama yapacağınıza ve hangi ara değerleri üretmeniz gerektiğine bağlıdır — ama seçim serbest değildir. Standart, hem nominal değerleri hem de kullanılabilecek dizileri tanımlar.
İzin verilen nominal değerler
Bir kütlenin nominal değeri, onun katı veya ondalık basamağı olarak 1, 2 veya 5 ile başlamak zorundadır. Standart bunu şöyle ifade eder: nominal değerler 1 × 10ⁿ kg, 2 × 10ⁿ kg veya 5 × 10ⁿ kg olmalıdır.
Bu yüzden piyasada 3 g veya 40 g bir kalibrasyon kütlesi bulamazsınız. 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 şeklinde ilerleyen dizi bu kuralın sonucudur.
Standardın tanımladığı diziler
Set içindeki parçaların dağılımı da tanımlıdır. Standart dört diziye izin verir:
- (1; 1; 2; 5) × 10ⁿ kg
- (1; 1; 1; 2; 5) × 10ⁿ kg
- (1; 2; 2; 5) × 10ⁿ kg
- (1; 1; 2; 2; 5) × 10ⁿ kg
Her ondalık basamak için bu dizilerden biri tekrarlanır. Örneğin (1; 1; 2; 5) dizisi gram basamağında 1 g, 1 g, 2 g, 5 g parçaları demektir; bir üst basamakta 10 g, 10 g, 20 g, 50 g olarak devam eder.
Neden 1-1-2-5
Bu dizinin amacı, mümkün olan en az parçayla ardışık tüm tam sayı değerlerini kombinasyonla üretebilmektir. (1; 1; 2; 5) dizisiyle 1’den 9’a kadar her değeri oluşturabilirsiniz.
| İstenen değer | Kombinasyon |
|---|---|
| 1 | 1 |
| 2 | 2 |
| 3 | 1 + 2 |
| 4 | 1 + 1 + 2 |
| 5 | 5 |
| 6 | 5 + 1 |
| 7 | 5 + 2 |
| 8 | 5 + 2 + 1 |
| 9 | 5 + 2 + 1 + 1 |
Dört parça, dokuz farklı değeri karşılar. İkinci 1’in varlığı 4 ve 9 değerlerini mümkün kılar.
İkinci 1’i çıkardığınızda 4 ve 9 değerlerini üretemezsiniz. Dizinin görünüşte tuhaf olan tekrarı bu yüzden vardır.
Set büyüklüğünü ne belirler
Parça sayısı, kapsamak istediğiniz aralığın kaç ondalık basamağa yayıldığıyla doğru orantılıdır. Her basamak, dizinin bir tekrarını gerektirir.
- Dar aralık, tek basamak — yalnızca gram seviyesinde doğrulama yapıyorsanız dört-beş parça yeter.
- Geniş aralık, çok basamak — 1 mg – 5 kg gibi bir aralık, yedi ondalık basamak demektir; set buna göre büyür.
- Cihazın kapasitesi — setin en büyük parçası, doğrulanacak en yüksek noktayı karşılamalıdır.
Cihaz tipine göre hangi aralığın gerektiği için kalibrasyon kütlesi seçim rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Aynı değerden çok sayıda parça
Standart, bir setin tamamen aynı nominal değerdeki parçalardan oluşabileceğini de belirtir. Yüksek kapasiteli tartım sistemlerinde yaygın olan durum budur: örneğin on adet 100 kg parçadan oluşan bir set, kantar doğrulamasında kademeli yükleme için kullanılır.
Bu senaryonun hesabı için kantar kalibrasyonunda kaç kg kütle gerekir yazısına bakın.
Kaynak: OIML R 111-1: 2004 (E) — madde 4.2 (nominal değerler), madde 4.3.1 (diziler) ve madde 4.3.2 (çoklu parça). 28.07.2026 tarihinde standardın yayımlanmış metninden alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
1 Neden 3 g veya 40 g kütle yok?
Standart nominal değerlerin 1, 2 veya 5 ile başlamasını şart koşar. Bu yüzden ara değerler kombinasyonla üretilir, ayrı parça olarak üretilmez.
2 Setteki iki adet 1’lik parça neden var?
İkinci 1 olmadan 4 ve 9 değerleri üretilemez. Dizideki tekrar, dört parçayla dokuz değeri karşılamayı mümkün kılar.
3 1 mg – 5 kg set kaç parçadan oluşur?
Aralık yedi ondalık basamağa yayıldığı için her basamakta dizinin bir tekrarı bulunur. Kesin parça sayısı seçilen diziye göre değişir.
4 Aynı değerden birden fazla parça alabilir miyim?
Evet. Standart, bir setin tamamen aynı nominal değerdeki parçalardan oluşabileceğini açıkça belirtir; yüksek kapasiteli doğrulamada yaygın kullanımdır.
İlgili rehberler
İlgili ürünler
Teknik destek
Bu rehber sorunuzu tam karşılamadıysa cihazınızın bilgilerini iletin; uygun doğruluk sınıfını birlikte belirleyelim.